جناب آقای طرفی، سلام و ممنون از شما که فرصتی را برای این گفتوگو اختصاص دادید. لطفاً به عنوان سؤال اول، فصلنامه شیراز را معرفی بفرمایید.
برای پاسخ به این سؤال باید کمی به عقب برگردیم. فصلنامه شیراز در سالهای گذشته در مجموعه دفتر آفرینشهای ادبی حوزه هنری، به همت تعدادی از دوستان و با سردبیری جناب آقای موسی بیدج منتشر میشد، اما به دلایل متعدد انتشار آن متوقف شد. پس از وقفهای دهساله، به پیشنهاد و درخواست واحد بینالملل حوزه هنری انقلاب اسلامی، احیا و چاپ مجدد این نشریه در دستور کار قرار گرفت. درک ضرورت و اهمیت بازتاب فضای ادبی ایران در کشورهای عربزبان و توجه به رشد و اعتلای آن، مهمترین دغدغه ما برای این شروع دوباره بود.
در آغاز انتشار مجدد فصلنامه، رساندن مفاهیم نوین و علوم زبانی ادبیات فارسی و ترجمه دستاوردهای نخبگان و فرهیختگان این حوزه را به عنوان یک اصل مهم و رویکردی جدی در نظر گرفتیم. فصلنامه شیراز به زبان عربی منتشر میشود و به همین دلیل میتواند در ایجاد جریان و نیز افزایش تعاملات ادبی بینالمللی کارساز باشد. تاکنون نیز موفق به انتشار دو شماره از این فصلنامه شدهایم؛ شمارههای ۲۳ و ۲۴. در شماره ۲۳ موضوع ادبیات انقلاب اسلامی و در شماره ۲۴، با توجه به تقارن با جنگ دوازدهروزه، موضوع ادبیات مرتبط با این جنگ را محور اصلی قرار دادیم.
اشاره فرمودید که یکی از اهداف مهم شما رشد و اعتلای ادبیات فارسی است. به طور دقیقتر بفرمایید گستره موضوعی نشریه شیراز چیست و چه اهدافی را دنبال میکند؟
این نشریه به ادب فارسی در گستره جغرافیایی زبان فارسی میپردازد و تلاش دارد علاوه بر شناساندن ادبیات فارسی به دوستداران این زبان در کشورهای اسلامی و عربی، عرصههای مرتبط با ادبیات عرب را نیز به مخاطبان نشان دهد. همچنین در این فصلنامه میکوشیم به مفاهیم نو و تازه ادبیات فارسی، برگرفته از بستر انقلاب اسلامی، بپردازیم تا علاقهمندان در کشورهای منطقه ضمن آشنایی با این مفاهیم، ارتباط مؤثری با آن برقرار کنند.
از این منظر، انتشار این نشریه در راستای یکی از اهداف مهم حوزه هنری انقلاب اسلامی یعنی معرفی و اعتلای ادبیات ایران، بهویژه ادبیات معاصر و انقلاب اسلامی، و انعکاس آن در سطح ملی و فراملی، جریانسازی نظری، علمی و محتوایی در ادبیات فارسی و معرفی چهرههای شاخص آن صورت میگیرد.
فصلنامه شیراز پرداختن به مقولههای زبان و ادبیات فارسی (نظم و نثر)، نقد و تحلیل ادبی، جریانشناسی ادبی و ادبیات معاصر و انقلاب اسلامی را در دستور کار خود قرار داده است.
همه ما میدانیم ادبیات فارسی با حوزه تمدنی جهان عرب و اسلام و زبان و ادبیات عرب وجوه اشتراک بسیاری دارد و این دو ادبیات در طول تاریخ همواره بر یکدیگر تأثیر گذاشتهاند. این تعامل فرهنگی در دوره کنونی نیز باید تداوم داشته باشد و اشتراکات این دو فرهنگ و ادبیات نقد و بررسی شود. همانطور که اشاره کردم، تولید این فصلنامه چند سال متوقف شده بود، اما بنا به توصیههای مؤکد مقام معظم رهبری درباره ترویج مفاهیم و علوم زبان فارسی و همچنین اهمیت ترجمه، انتشار آن دوباره از سر گرفته شد.
این نشریه شامل چه بخشهایی است؟ کمی درباره مطالب و بخشهای نشریه توضیح بفرمایید.
این نشریه دربرگیرنده مطالب متنوع و بخشهای متعددی است. در فصلنامه شیراز مقالات، جستارها، یادداشتهای تحلیلی، گفتوگو، معرفی و نقد کتاب، معرفی چهرهها، معرفی نهادها و مؤسسات فعال ادبی، و بخش تازهها و اخبار گنجانده شده است. همچنین در هر شماره نمونههایی منتخب از آثار ادبی شامل شعر، داستان، روایت و خاطره منتشر میکنیم.
نشریه ما به زبان عربی است و به صورت چاپی و الکترونیک ارائه میشود. ضمن آنکه در هر شماره، متناسب با مسئلهشناسی کارشناسان و با نگاهی به جریانها و رویدادهای فرهنگی و اجتماعی روز، یک موضوع به عنوان پرونده ویژه انتخاب میشود و محور مباحث قرار میگیرد.
با توجه به اینکه فصلنامه شیراز به زبان عربی منتشر میشود، جامعه مخاطبان هدف شما چه کسانی هستند؟
به طور کلی مخاطبان فصلنامه شیراز استادان و دانشجویان رشته زبان و ادبیات عرب در ایران و نیز استادان و دانشجویان زبان و ادبیات فارسی در کشورهای عربزبان مانند بحرین، سوریه، عراق، فلسطین، قطر، لبنان، مصر و یمن هستند.
برای توزیع هدفمند و حفظ ارتباط مستمر با این مخاطبان، بانک اطلاعاتی تهیه کردهایم تا بتوانیم در فرایندی پیوسته، تعامل پایدار و مؤثری برقرار کنیم. امید داریم بتوانیم برای ادبیات فارسی گامی هرچند کوچک برداریم و در این حوزه جریانساز باشیم. علاوه بر افراد، فصلنامه شیراز برای مؤسسات و مراکز علمی ـ پژوهشی مرتبط، سفارتخانهها، کتابخانههای تخصصی و سایر پژوهشگران و متخصصان خارج از فضای دانشگاهی نیز ارسال میشود.
در حال حاضر فصلنامه حتیالمقدور به صورت نسخه فیزیکی و در مرحله بعد به شکل دیجیتال به دست مخاطبان میرسد. با توجه به اینکه در حال بسترسازی برای راهاندازی سایت شیراز هستیم، امیدواریم در آینده نزدیک راههای ارتباطی بهتری برای مخاطبان، بهویژه مخاطبان خارجی، فراهم شود و امکان انتشار وسیعتر و ایجاد شبکه ارتباطی قویتر مهیا گردد.
در حال حاضر مشخص شده شماره آینده این فصلنامه به چه موضوعی اختصاص دارد؟
با توجه به واقعه جنگ دوازدهروزه و پیامدهای آن، بنا داریم در شماره آینده به مفهوم «پیروزی» و «پیروز» در ادبیات فارسی بپردازیم. پرونده ویژه شماره بیستوپنجم با عنوان «روایت پیروزی» منتشر خواهد شد. به نظر میرسد خوانش ما از این جنگ و روایت پیروزی حاصل از آن باید در حوزه ادبیات فارسی بررسی شود.
میدانیم جنگ نرم، جنگ شناختی و جنگ روایتها از مسائل مهم امروز هستند. از آنجا که یکی از مؤثرترین سازوکارهای جنگ شناختی، تبیین باورها و انگارههای ایرانی ـ اسلامی، یعنی باور به پیروزی جاوید ایمان و آرمان است، بنا داریم در شماره ۲۵ فصلنامه شیراز به موضوع «روایت پیروزی» بپردازیم تا ابعاد این مفهوم را در فرهنگ و ادب ایران واکاوی کنیم و تعریف روشنی از «روایت پیروزی» و «پیروزی روایت» ارائه دهیم.
در این راستا با نویسندگان و پژوهشگران مختلف برای نگارش مقاله، جستار، یادداشت و نقد کتاب گفتوگو کردهایم و محورهایی پیشنهاد دادهایم؛ از جمله: روایت «پیروز» و «پیروزی» در ادبیات کلاسیک ایران، مفهوم عاشورایی پیروزی، پیروزی در شعر سایر کشورها، جنگ دوازدهروزه و روایت غالب در ادبیات منطقه، تحلیل روایت دشمن از این جنگ در آثار تولیدشده، پیروزی در شعر عصر انقلاب اسلامی، تحلیل ادبی روایت پیروزی در گروههای اجتماعی ایران و دیگر کشورها، پیروزی در ادبیات مقاومت ملل فارسیزبان و نگاه ادیبان حوزه جغرافیایی زبان فارسی به این مفهوم.
و سخن پایانی؟ اگر نکتهای باقی مانده بفرمایید.
فصلنامه شیراز علاوه بر دغدغه گسترش و اعتلای ادبیات فارسی، در پی تحقق مطالبه مقام معظم رهبری درباره نهضت ترجمه نیز هست. به همین دلیل تلاش کردهایم علاوه بر ترجمه آثاری که معرف ادبیات و فرهنگ برخاسته از انقلاب اسلامی هستند، از مترجمان کشورهای دیگر نیز بهره بگیریم. در شماره بیستوچهارم، مترجمان مصری و سوری با ما همکاری داشتند و در شماره جدید نیز بنا داریم از مشارکت استادان تونسی برای ترجمه مطالب استفاده کنیم.
نظر شما